Macintosh Beksińskiego na aukcji - komputer artysty w Warszawie

Nowa wystawa w DESA Unicum to nie lada gratka dla fanów twórczości Zdzisława Beksińskiego. Wśród prezentowanych obiektów znajdzie się prywatny komputer artysty, Apple Macintosh Classic - osobisty przedmiot dokumentujący jego kontakt z technologią i moment otwarcia na cyfrowe narzędzia pracy. Do 26 lutego, podczas bezpłatnej ekspozycji „Design. Kult nowoczesności”, odwiedzający będą mieli okazję zobaczyć ponad 150 obiektów, w których forma harmonijnie łączy się z użytecznością - od mebli i lamp, po ceramikę i tkaniny. W lutym przypada 96. rocznica urodzin Zdzisława Beksińskiego. Z tej okazji DESA Unicum przygotowała kameralną wystawę, której symbolicznym punktem stał się prywatny komputer artysty.



Ekspozycja „Design. Kult nowoczesności” stanowi część szerokiej prezentacji prowadzącej odwiedzających przez najciekawsze momenty w historii designu - od powojennej potrzeby piękna i funkcjonalności, przez modernistyczne eksperymenty materiałowe, aż po moment, w którym twórcy zaczęli sięgać po narzędzia cyfrowe. Na wystawie spotykają się ikony wzornictwa, rzeźbiarskie obiekty użytkowe oraz przedmioty niosące osobiste historie swoich właścicieli. To opowieść o nowoczesności rozumianej szeroko - jako styl życia, sposób myślenia i nieustanne przekraczanie granic formy.
 
Pierwszy komputer Beksińskiego
Jednym z głównych bohaterów wystawy jest prywatny, pierwszy, komputer Zdzisława Beksińskiego - fotografa, grafika i malarza, którego wyobraźnia na trwałe zapisała się w historii polskiej sztuki. Jego malarstwo, balansujące na granicy mrocznej fantastyki i surrealizmu, od połowy lat 70. stało się rozpoznawalną wizytówką artysty - pełną niepokoju, onirycznych wizji i apokaliptycznych pejzaży. U schyłku XX wieku Beksiński, pozostając wierny swojej potrzebie eksperymentu, zaczął włączać do twórczości grafikę komputerową, opartą na zbiorze własnych fotografii.

Prezentowany na wystawie egzemplarz Apple Macintosh Classic symbolizuje właśnie ten przełomowy moment - choć początkowo służył artyście przede wszystkim jako praktyczne narzędzie do pisania, z czasem otworzył przed nim także cyfrowe możliwości dokumentowania, przetwarzania i archiwizowania własnej twórczości. Komputer stanowi wyjątkową pamiątkę zachowaną po artyście - obiekt był cichym świadkiem codzienności twórcy, jego pracy tekstowej, a następnie stopniowo rozwijającego się dialogu z technologią i grafiką komputerową. Co ciekawe, zakup komputera nie wynikał z fascynacji nowinkami, lecz z bardzo prozaicznej potrzeby. Beksiński i jego syn, Tomasz Beksiński, posiadali identyczne maszyny do pisania. Kiedy sprzęt Tomasza się psuł, ojciec – jak to ojciec – pożyczał mu swoją maszynę, sam zostając bez narzędzia pracy. Szybko zrozumiał, że musi znaleźć rozwiązanie, które raz na zawsze zakończy podbieranie sprzętu przez syna. Kierując się przyzwyczajeniem do układu klawiatury znanego z Łucznika, zdecydował się na Macintosha. Jak wspominał w rozmowie z Jackiem Borowskim: „Poszedłem zatem do sklepu, kupiłem Classica, tak zwaną ‘lodówkę’, i jako maszyna do pisania służył mi on przez dobre pięć lat”. Ten niepozorny komputer staje się więc czymś więcej niż tylko sprzętem – to opowieść o codzienności artysty, o jego relacji z synem, o pragmatyzmie silniejszym niż fascynacją technologią, a wreszcie o momencie, w którym analogowy świat Beksińskiego zaczął przenikać się z cyfrowym.

Aukcje codziennych przedmiotów należących do sławnych osób od lat cieszą się ogromnym zainteresowaniem kolekcjonerów i instytucji kultury. Sweter Kurta Cobaina z koncertu MTV Unplugged został sprzedany w 2019 roku za ok. 334 tys. dolarów, okrągłe okulary Johna Lennona osiągnęły cenę ok. 183 tys. dolarów, a wieczorowa suknia Diany Spencer - ta, w której tańczyła z Johnem Travoltą - została wylicytowana za ok. 347 tys. dolarów. W tym kontekście komputer Beksińskiego wpisuje się w szersze zjawisko kolekcjonowania „zwyczajnych” przedmiotów po niezwyczajnych ludziach - przedmiotów, które pozwalają zajrzeć w ich codzienność i lepiej zrozumieć proces twórczy oraz ludzką stronę wielkich biografii.

Wystawa „Design. Kult nowoczesności” dostępna jest dla odwiedzających do 26 lutego w DESA Unicum przy ul. Pięknej 1A. Wstęp na ekspozycję jest bezpłatny.